اساسنامه جهاددانشگاهی

مقدمه:

در پی فرمان رهبر کبیر انقلاب‌ اسلامی حضرت امام خمینی ـ قدس سره ـ در تاریخ 23/3/59 مبنی بر تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی، ستاد مزبور در جلسه مورخ 16/5/59 به منظور تحقق بخشیدن به اهداف انقلاب فرهنگی، جهاددانشگاهی را به عنوان یک نهاد انقلابی و برخاسته از انقلاب فرهنگی تأسیس کرد. پس از تبدیل ستاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی، اساسنامه این نهاد در تاریخ 11/9/65 مورد تجدید نظر قرار گرفت و با حذف وظیفه مشارکت در مدیریت اداره دانشگاهها و تأکید بر انجام فعالیت‌های فرهنگی و تحقیقاتی به منظور اسلامی شدن دانشگاهها به تصویب رسید.

بار دیگر شورای عالی انقلاب فرهنگی با عنایت به شرایط جدید دانشگاهها درتاریخ22/8/69 مصوبه‌ای را به تصویب رساند که در آن جهاد دانشگاهی به عنوان پلی میان دانشگاه و بخش صنعتی، خدماتی کشور معرفی گردید[1]. در این مصوبه دو وظیفه عمده انجام تحقیقات علمی و فعالیت‌های فرهنگی همچنان بعهده این نهاد می‌باشد، بر مبنای این مصوبه اساسنامه جدید جهاددانشگاهی به شرح ذیل به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید.

 

ماده اول: تعریف

جهاددانشگاهی نهادی است عمومی و غیردولتی زیرنظرشورای عالی انقلاب فرهنگی، دارای شخصیت مستقل و از لحاظ اداری، استخدامی و مالی تابع مقرراتی است که در چارچوب اختیارات قانونی به تصویب هیأت امنای جهاددانشگاهی می‌رسد.

 

ماده دوم : اهداف

1-   گسترش تحقیقات و شکوفایی روحیه تتبع و استعدادها در سطح جامعه برای نیل به خوداتکایی

2-   توسعه امور فرهنگی در سطح جامعه از طریق همکاری با حوزه، دانشگاه و سایر مراجع و نهادهای فرهنگی به خصوص برای نسل جوان

3-   گسترش طرح‌های کاربردی و نیمه صنعتی از طریق پیوند با مراکز علمی و تحقیقاتی به منظور به کارگیری نتایج پژوهش

 

ماده سوم: وظایف کلی جهاد عبارت است از:

1-  تبلیغ و ترویج فرهنگ و هنر اسلامی و برنامه ریزی فرهنگی و تربیتی و ایجاد آمادگی فکری و مکتبی در قشر جوان بخصوص دانش‌آموزان دبیرستانی و دانشجویان به منظور مقابله با غرب زدگی و انحرافات در چارچوب سیاستهای فرهنگی کشور

2-   ایجاد تشکیلات مناسب به منظور تألیف، ترجمه و انتشار کتب، نشریات نتایج تحقیقات و مقالات علمی، فرهنگی و تولید مواد کمک آموزشی

3-   انجام دادن تحقیقات توسعه‌ای و کاربردی

4-   پی‌گیری طرح‌های تحقیقاتی جهاد تا پایان مرحله نیمه صنعتی و صنعتی

5-   ارائه خدمات علمی- فنی در زمینه‌های مختلف و مورد نیاز جامعه

6-  حمایت، تشویق و جذب دانشجویان و پژوهشگران جوان و مستعد و برنامه‌ریزی و ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور فراهم آوردن زمینه فعالیت‌های علمی و پژوهشی آنان بر مبنای شناخت مشکلات واقعی و نیازهای تخصصی جامعه

7-   اجرای دوره‌های رسمی آموزش‌های علمی ـ کاربردی مطابق ضوابط و مقررات آموزش عالی کشور

8-   ایجاد تشکیلات آموزشی و تحقیقاتی مطرح شده در بندهای این ماده بر اساس قوانین و مقررات آموزش عالی

9-   مشارکت در ایجاد زمینه‌های مناسب برای اشتغال بیشتر فارغ التحصیلان دانشگاهی[2]

تبصره: خدمات علمی فنی شامل: انجام‌‌دادن آزمایش‌های کیفی، بررسی پیشنهاد استانداردها، جمع‌آوری و پردازش داده‌های علمی، انتشار مدارک و داده‌های علمی، ترویج فنون و انجام دادن مشاوره علمی و ارائه کمک‌های  فنی و انجام دادن خدمات بهداشتی و درمانی و تشخیص پزشکی [3] می‌شود.

 

ماده چهارم: ارکان جهاددانشگاهی

1-   هیأت امناء

2-   شورای علمی

3-   رئیس جهاددانشگاهی

 

ماده پنجم[4]هیأت امناء به عنوان عالی‌ترین مرجع سیاستگذاری جهاد متشکل از این افراد است:

1-    رئیس جهاددانشگاهی (رئیس هیأت امناء)

2-   وزیر علوم، تحقیقات و فنآوری یا نماینده ایشان

3-    وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا نماینده ایشان

4-    رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی یا نماینده ایشان

5-    دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی

6-   رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها یا یکی از اعضاء شورای نمایندگان مقام معظم رهبری در دانشگاهها به انتصاب آن شورا

7-   سه‌ نفر از شخصیتهای‌علمی، فرهنگی و اجتماعی یا اعضای هیأت‌علمی در جهاددانشگاهی به پیشنهاد رئیس جهاددانشگاهی و بر اساس ماده 2 اصلاحی قانون تشکیل هیأتهای امناء دانشگاهها

تبصره: احکام اعضای هیات امناء از سوی رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی به مدت چهار سال صادر خواهد شد.

 

ماده ششم: وظایف هیأت امناء عبارت است از:

1-   سیاست‌گذاری و تعیین خط‌مشی کلی و تصویب برنامه‌های توسعه جهاددانشگاهی

2-   تصویب تشکیلات و نمودار سازمانی جهاددانشگاهی

3-   تصویب ضوابط مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی[5]

4-   تصویب بودجه، حسابها و ترازنامه سالانه جهاددانشگاهی و نیز تصمیم‌گیری درباره درآمدها و قبول کمک و هدایا

5-   تصویب اساسنامه مراکز تحقیقاتی، شرکتها و مؤسسات وابسته به جهاددانشگاهی در چارچوب قوانین و مقررات جاری

6-    تصویب اصول کلی همکاری علمی و اقتصادی با سایر مؤسسات

7-   تأیید رؤسای مراکز تحقیقاتی علمی، فرهنگی و مؤسسات وابسته که از سوی رئیس[6] جهاد پیشنهاد می‌شوند.

8-   تصویب آیین‌نامه داخلی هیأت امناء و آیین‌نامه داخلی شورای علمی

9-   نظارت و ارزیابی نسبت به حسن اجرای مصوبات هیات امناء و فعالیت‌های جهاد

10-    پیشنهاد تغییر در اساسنامه جهاددانشگاهی به شورای عالی انقلاب فرهنگی

 

ماده هفتم: جهاددانشگاهی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت می‌کند و رئیس آن به عنوان بالاترین مقام اجرایی این نهاد بدین صورت تعیین می‌شود:

1-  برای اولین بار، یک نفر از میان افراد پیشنهادی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی از طرف شورای عالی انتخاب و با حکم ریاست شورای عالی منصوب می‌شود.

2-   مدت ریاست جهاددانشگاهی هربار سه سال می‌باشد.

3- انتخاب رئیس جهاددانشگاهی برای دوره‌های بعد بنا به پیشنهاد هیأت امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌باشد.

 

ماده هشتم وظایف و اختیارات رئیس جهاد :

1-   اداره کلیه امور جهاد در چارچوب اساسنامه و مقررات

2-   پیشنهاد روسای مراکز تحقیقاتی علمی و فرهنگی و مؤسسات  وابسته جهاد به هیأت‌امناء

3-   نمایندگی رسمی جهاد در مراجع قانونی و حقوقی با حق توکیل به غیر

4-   تصویب آیین‌نامه ها و مقررات اجرایی بر اساس ضوابط مصوب شورای علمی و هیأت‌امناء

5-   تنظیم بودجه و تهیه گزارش عملکرد سالانه و ارائه به شورای علمی و هیأت امناء

6-   اجرای مصوبات هیأت امناء

7-   تهیه و تنظیم آیین‌نامه ها و ضوابطی که باید به تصویب شورای علمی و هیأت امناء برسد.

 

ماده نهم: به منظور تعیین خط‌مشی و نظارت بر فعالیت‌های علمی و پژوهشی و فرهنگی، شورای علمی جهاددانشگاهی تشکیل می‌گردد. اعضای شورای علمی عبارتند از :

1-   رئیس، معاون آموزشی، معاون پژوهشی و معاون فرهنگی جهاددانشگاهی

2-  سه نفر از اعضای هیأت علمی و پژوهشی ارشد جهاددانشگاهی بنا به پیشنهاد گروههای علمی و مطابق مقررات و تعاریف مصوب آموزش عالی کشور

3-   دو نفر از صاحب ‌نظران فرهنگی جهاددانشگاهی به انتخاب رئیس

4-   دو نفر از مسئولان مراکز پژوهشی و فرهنگی وابسته به جهاددانشگاهی به انتخاب رئیس

تبصره : نحوه پیشنهاد دعوت عضویت افراد موضوع  بند «2» و نیز چگونگی تشکیل جلسات شورای علمی مطابق آیین‌نامه‌ای است که از طرف رئیس برای تصویب هیأت امناء پیشنهاد می‌شود.

 

ماده دهم : وظایف شورای علمی بدین‌ شرح است :

1-   تعیین سیاستهای تفصیلی و اولویتهای پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و انتشاراتی بنا به پیشنهاد مسئولان مراکز

2-   نظارت بر نحوه برگزاری دوره‌های آموزشی علمی ـ کاربردی

3-   نظارت بر نحوه تأمین هزینه‌های تحصیلی (بورس‌ها) و فرصت‌های مطالعاتی

4-   تصویب آیین‌نامه‌های چاپ و نشر کتب، مجلات و مقالات علمی و فرهنگی

5-   تصویب مقررات عقد قرارداد، اجراء و بکارگیری نتایج طرح‌های تحقیقاتی خدماتی

6-  اظهارنظر در مورد گزارش عملکرد سالانه جهاددانشگاهی که به وسیله معاونان تهیه و از طریق شورای هماهنگی به شورای علمی ارائه می‌شود.

7-   بررسی و اظهارنظر درباره مقررات استخدام و ارزشیابی اعضای هیأت‌علمی و ارائه پیشنهاد به هیأت امناء

8-   تصویب ضوابط نحوه فعالیت‌های مراکز فرهنگی جهاددانشگاهی و نظارت بر اجرای آن فعالیتها

 

ماده یازدهم : شورای هماهنگی به منظور ایجاد هماهنگی در امور اجرایی و مدیریتی و نظارت بر عملکرد واحدهای جهاددانشگاهی، زیر نظر رئیس تشکیل می‌گردد.

اعضای شورای هماهنگی عبارتند از:

1-   معاونان جهاددانشگاهی

2-   مسئولان مراکز علمی و پژوهشی و فرهنگی

تبصره: نحوه تشکیل و تصمیم‌گیری درباره وظایف شورای هماهنگی تابع آیین‌نامه داخلی مصوب همین شوراست.

 

ماده دوازدهم: وظایف شورای هماهنگی بدین شرح است :

1-  فراهم کردن زمینه‌های اجرایی مصوبات هیأت امناء و شورای علمی و همچنین آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های صادر شده از سوی رئیس جهاددانشگاهی

2-  بررسی آیین‌نامه‌ها و ضوابط اجرایی جهاددانشگاهی و تهیه پیشنهادهای اصلاحی، طرح‌ها و برنامه‌هایی که باید در دستور کار هیأت امناء و شورای علمی قرار گیرد.

3-   پیشنهاد اصلاحات اداری و تشکیلاتی به هیأت امناء از طریق رئیس جهاددانشگاهی

4-   ایجاد هماهنگی بین مراکز مختلف علمی، پژوهشی و فرهنگی

5-   بررسی و اظهارنظر در مورد نحوه اجرای آیین نامه‌ها و بخشنامه‌ها و نظارت بر عملکرد مراکز علمی، پژوهشی و فرهنگی

6-   بررسی و اظهارنظر در مورد بودجه سالانه جهاددانشگاهی

 

ماده سیزدهم: منابع اعتبارات جهاددانشگاهی عبارتند از:

1-   اعتباراتی که همه ساله در ردیفی مجزا در بودجه دولت منظور و تصویب می‌شود

2-   کمک‌های  بلاعوض بنیاد مستضعفان و سازمان حج و اوقاف و امور خیریه پس از تصویب آنها

3-   وجوهی که جهاددانشگاهی بابت ارائه خدمات، اجرای طرح‌ها برای سازمانها و اشخاص حقوقی وحقیقی، فروش تولیدات مؤسسات وابسته و تجاری کردن تحقیقات تحصیل می‌کند.

4-   سایر کمکها و هدایای نقدی و غیر نقدی

5-   استفاده از تسهیلات بانکها[7]

 

ماده چهاردهم : این اساسنامه با یک مقدمه و چهارده ماده و چهار تبصره در تاریخ 14/8/70 به تصویب نهایی شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و جایگزین اساسنامه قبلی جهاددانشگاهی (مصوبه شماره 3216/دش مورخ 29/7/65 شورای عالی) و اصلاحات آن می‌گردد.

  


 

[1] ـ در جلسه 472 مورخ 13/10/79 شورای عالی انقلاب فرهنگی از مقدمه اساسنامه جهاد دانشگاهی جمله ( و محل استقرار آن بیرون از دانشگاه تعیین گردید) حذف شده است.

[2] - ابن بند درجلسه 472 مورخ 13/10/79 شورای عالی انقلاب فرهنگی به وظایف کلی جهاد اضافه گریده است .

[3] - عبارت «انجام دادن خدمات بهداشتی و درمانی و تشخیص پزشکی» طی مصوبه جلسه 346 مورخ 18/11/73 شورایعالی انقلاب فرهنگی به اساسنامه اضافه شده ضمناً شورا به شرط کسب مجوز قانونی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای هر مورد موافقت نموده است.

[4] ـ این بند در جلسه 454 مورخ 30/9/78 شورای عالی انقلاب فرهنگی به ترتیب فوق اصلاح گردید.

[5] ـ این ماده در جلسه 507 مورخ 28/8/81 شورای عالی انقلاب فرهنگی به ترتیب فوق اصلاح گردید.

[6] ـ کلمه رئیس طی مصوبه جلسه 274 مورخ 20/12/70 شورای عالی انقلاب فرهنگی به اساسنامه اضافه شده   است.

[7] ـ این بند طی مصوبه جلسه 274 مورخ 20/12/70  شورای عالی انقلاب فرهنگی به اساسنامه اضافه شده است.